Illegale handel in cultuurgoederen: hoe zit dat?

Op internet worden alledaagse producten als kunst & antiek aangeboden.

De meeste van deze goederen mogen legaal worden verhandeld, maar met de toenemende vraag naar kunst en antiek neemt ook de illegale handel in wettelijk beschermd kunst en antiek toe. Ook kunnen gestolen voorwerpen worden aangeboden. Nederland levert op nationaal en internationaal niveau een bijdrage aan de bestrijding van de illegale handel. In de afgelopen eeuwen zijn veel waardevolle voorwerpen zoals kunst, antiek en oudheden uit hun oorspronkelijke omgeving weggehaald. Nationaal en internationaal zijn dan ook maatregelen genomen om deze 'leegroof' tegen te gaan.

Stel vragen, onderzoek, controleer

Verzeker u ervan dat u een land en zijn bevolking niet van hun wettelijk beschermde culturele erfgoed berooft. Als u twijfelt, kunt u via informatie op internet, via vakliteratuur of op deze site meer informatie vinden. Laat uw gezonde verstand spreken en vertrouw op uw gevoel: als iets te mooi lijkt om waar te zijn, dan is dat meestal ook zo. Als cultuurgoederen voor extreem lage prijzen worden aangeboden, kunt u er bijna altijd van uitgaan dat het om illegale handel gaat of om namaak.

Let op:

Handel in dit soort goederen kan een illegale activiteit zijn!

UNESCO-verdrag beschermt bijzondere kunstvoorwerpen

Kunstvoorwerpen die voor een land van belang zijn als cultureel erfgoed krijgen extra bescherming. In 1970 heeft UNESCO een internationaal verdrag opgesteld dat illegale invoer, uitvoer en eigendomsoverdracht van cultuurgoederen wil tegengaan.

Effectieve bescherming tegen illegale handel kan alleen als zij nationaal én internationaal wordt georganiseerd. De bescherming is gericht op internationale samenwerking voor het terugvragen van cultuurgoederen die niet volgens de regels van de staat van herkomst zijn uitgevoerd of daar zijn gestolen. In 2009 is Nederland partij geworden bij het UNESCO-verdrag 1970. Het verdrag is door meer dan 130 landen bekrachtigd.

UNESCO-verdrag in Nederland

Het is volgens de Erfgoedwet in Nederland verboden een cultuurgoed binnen te brengen dat niet volgens de regels van het land waar het vandaan komt is uitgevoerd, of dat daar gestolen is. De Erfgoedwet maakt het mogelijk om illegale handel in cultureel erfgoed tegen te gaan. Deze handel kan ook een illegale activiteit zijn. Maar ook toeristen kunnen zich, al dan niet bewust, schuldig maken aan het illegaal uitvoeren van bijzondere kunstvoorwerpen. Reizigersinformatie is te vinden op de site van de Douane: ik wil cultuurgoederen uitvoeren. Elke verdragsstaat bepaalt zelf welke voorwerpen behoren tot het cultureel erfgoed en welke regels daarop van toepassing zijn. Mocht een dergelijk voorwerp in Nederland aangetroffen worden, dan kan de verdragsstaat waar het vandaan komt of de ‘rechthebbende’ de teruggave vorderen. De minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschap is bevoegd om een beschermd cultuurgoed dat in Nederland wordt aangetroffen in bewaring te laten nemen, zodat een verdragsstaat een teruggaveprocedure kan starten.

Let op:

Naast de bescherming die de Erfgoedwet biedt aan cultuurgoederen, blijft de mogelijkheid altijd openstaan voor de politie en de autoriteiten in het land van herkomst om gebruik te maken van strafrechtelijke vervolging.

Meer informatie over in- en uitvoer van cultuurgoederen

De Erfgoedinspectie of de Belastingdienst/douane kan aangeven of een voorwerp wel of niet uitgevoerd mag worden. Ook de brochure Invoer en uitvoer van cultuurgoederen bevat veel informatie. De meeste landen hebben een officiële instantie die de aanvragen voor uitvoer van culturele goederen beoordeelt en vergunningen afgeeft. Meestal is dit het Nationaal Museum of het ministerie van Cultuur. Het is ook mogelijk om informatie in te winnen bij de Nederlandse ambassade of het consulaat in het land van verblijf.

Hoort bij