Sinds de opheffing van de Europese binnengrenzen in 1992 is er vrij verkeer van goederen tussen de lidstaten van de Europese Unie (EU). Dit betekent dat de douane het transport van cultuurgoederen tussen deze landen niet meer systematisch controleert. Sinds 1993 is er daarom Europese regelgeving voor bescherming van het nationale erfgoed.
Wie voorwerpen boven een bepaalde waarde en ouderdom tijdelijk of definitief buiten de Europese Unie wil uitvoeren, heeft een vergunning nodig. De regels voor uitvoer gelden ook bij koop en verkoop via het internet en de post. Overtreedt u ze, dan riskeert u inbeslagname en hoge boetes. De Erfgoedinspectie heeft een brochure met uitleg over de regels en over het aanvragen van een uitvoervergunning. U kunt de brochure hier downloaden.
Dat wordt bepaald door drempels voor waarde en ouderdom per categorie cultuurgoederen. Deze drempels zijn gelijk in alle lidstaten van de EU. Een uit te voeren voorwerp moet eigendom of rechtmatig bezit zijn van degene die het voorwerp gaat verkopen, gebruiken of tentoonstellen in een land buiten de EU.
In deze brochure vindt u de cultuurgoederen waarom het gaat, plus de daarbij behorende internationale douanecodes. Voor elke categorie voorwerpen zijn de waarde- en ouderdomsdrempels vermeld. Stel, u wilt een zestig jaar oude tekening uitvoeren, die € 20.000 waard is. Voor tekeningen (categorie 5) is er een waardedrempel van € 15.000 en een ouderdomsdrempel van 50 jaar. U heeft dus een uitvoervergunning nodig. Deze drempels gelden niet alleen bij definitieve uitvoer naar een land buiten de EU, bijvoorbeeld vanwege verkoop. Ze gelden ook bij tijdelijke uitvoer om objecten tentoon te stellen in een museum of op een beurs, of om ze te laten restaureren.
Ook bij verhuisboedels kunt u voor bepaalde voorwerpen een uitvoervergunning nodig hebben. De wijze van grensoverschrijding is niet van belang. Als u cultuurgoederen in uw bagage meeneemt of via de post verstuurt, kan toch een vergunning vereist zijn. In bijlage B van de brochure vindt u hoe u een uitvoervergunning aanvraagt en welke soorten uitvoervergunningen er zijn.
U hoeft geen uitvoervergunning aan te vragen wanneer de ouderdom of de waarde van een cultuurgoed onder de voor de betreffende categorie geldende drempels blijft. Wel kan de douane om bewijsmateriaal vragen, zoals facturen, expertiserapporten en verzekeringsbescheiden. Zonodig kan de CDIU (Belastingdienst/Douane Groningen/ entrale Dienst voor In- en Uitvoer) op verzoek van u of uw vertegenwoordiger een schriftelijke verklaring afgeven waaruit blijkt dat het om een niet-vergunningplichtig voorwerp gaat. Voor transport van cultuurgoederen binnen de EU is geen uitvoervergunning nodig, tenzij het gaat om voorwerpen die vallen onder beschermende wetgeving van Nederland of andere lidstaten. Daarvoor is speciale toestemming vereist van de eigenaar of – in het geval van Nederland – van de minister van OCW.