De Archiefwet 1995 geldt voor alle organen van de
Nederlandse overheid. Het begrip 'overheidsorgaan' uit de wet is
ontleend aan het begrip 'bestuursorgaan' in de Algemene wet
bestuursrecht (Awb). Toch is het begrip 'overheidsorgaan' ruimer dan
het begrip 'bestuursorgaan'.
Er zijn twee categorieën overheidsorganen:
- Organen van een rechtspersoon, die ingesteld zijn volgens het publiekrecht.
Hiertoe
behoren de organen van het Rijk (ministeries, Hoge Colleges van Staat,
Kabinet der Koningin), de provincies, de gemeenten, de waterschappen,
zelfstandige bestuursorganen met een publiekrechtelijke rechtsvorm
(ZBO's) en organen van publiekrechtelijke bedrijfs- en
beroepsorganisaties (PBO-organen).
Ter toelichting: onder de
Hoge Colleges van Staat rekenen we de Eerste en Tweede Kamer, de Raad
van State, de Algemene Rekenkamer, de Hoge Raad van Adel, de Kanselarij
der Nederlandse Orden en het Bureau Nationale Ombudsman.
- Een
ander persoon of college met enig openbaar gezag bekleed. Het gaat hier
om privaatrechtelijke rechtspersonen en natuurlijke personen die
bekleed zijn met enig openbaar gezag. Het begrip enig openbaar gezag
houdt in, dat men krachtens wettelijk voorschrift eenzijdig kan
ingrijpen in de rechtspositie van natuurlijke personen of
rechtspersonen.
Onder deze tweede categorie vallen onder meer particuliere instellingen zoals bv's , nv's en
stichtingen. Zij hebben bij wet bepaalde bevoegdheden gekregen, zoals
het verrichten van keuringen, het verstrekken van vergunningen of
uitkeringen. Zo is bijvoorbeeld ook de garagehouder die APK-keuringen
doet, een overheidsorgaan.
Deze categorie valt alleen onder de
werking van de Archiefwet 1995 voor hun archieven die betrekking hebben
op de taak van 'openbaar gezag'.
Zie ook: het informatieblad over ZBO's en PBO-organen
Zie ook: een overzicht van ZBO's en PBO-organen