Nieuwsbericht | 08-03-2010

De Erfgoedinspectie voert op dit moment twee pilots uit op het gebied van Programmatisch handhaven. Andere handhavingdiensten zoals bijvoorbeeld de Belastingdienst, de IND en de VROM-Inspectie gingen de Erfgoedinspectie voor in de invoering van deze methode. Programmatisch handhaven is kort gezegd een methodiek die helpt om handhaving effectiever te maken. Het geeft ons informatie over de naleving van regelgeving en over de gevolgen van overtredingen.

Kenmerk van Programmatisch handhaven is dat het gedrag van mensen binnen de doelgroep (in dit geval de organisaties die onder ons toezicht vallen) als uitgangspunt wordt genomen. Het gedrag van mensen is immers de bepalende factor bij het bereiken van het door de minister van OCW vastgestelde beleidsdoel: een kwalitatief goede informatiehuishouding van de centrale overheid en de bescherming van het erfgoed. De vraag waarom zorgdragers zich op een bepaalde manier gedragen en de gestelde regels al dan niet naleven is essentieel. Bijvoorbeeld:
• Zijn de regels helder of niet?
• Is het profijtelijk ze niet na te leven?
• Zijn de sancties op niet-naleving te licht?
• Wordt het belang van de regels niet gedeeld?
Binnen de pilot over de rijksmusea bij de Erfgoedinspectie werd door het stellen van deze vragen bijvoorbeeld duidelijk dat de regels bij een bepaalde groep zorgdragers niet bekend was.

Binnen Programmatisch handhaven wordt het proces van toezicht systematisch ontleed:
• Wat zijn de risico's?
• Welke risico's willen we met prioriteit aanpakken?
• Welke gedrag binnen de doelgroep maakt dat deze risico's ontstaan?
• Welke interventies van de toezichthouder hebben de grootste kans op effect?
• Bereiken de uitgevoerde interventies hun doel?
Een nieuwe interventiestrategie is de uitkomst van een dergelijke aanpak. Een ander kenmerk van Programmatisch handhaven is de transparantie: zo wordt bijvoorbeeld de risicoanalyse gedeeld met onze zorgdragers. Dat is niet alleen voor het creëren van een gezamenlijk beeld van de werkelijkheid en van draagvlak van belang, ook zullen deze partijen eerder de eigen verantwoordelijkheid voor het aandragen van oplossingen gaan zien. Ook de planmatige benadering en het feit dat er sprake is van een continu proces, waarin de Erfgoedinspectie ook kritisch kijkt naar de eigen aanpak, zijn aanleiding geweest om voor dit model te kiezen. Toepassing op het terrein van de Archiefwet is voorzien in 2011.