Nieuwsbericht | 18-11-2010

In de Nieuwsbrief van januari dit jaar kondigden we een verkennend onderzoek aan naar archiefdiefstallen.

Over de voortgang doen we hier kort verslag, waarbij we nog niet op de inhoud van onze bevindingen kunnen ingaan. Onrechtmatige handelingen met erfgoed komen voor. Met onrechtmatige handelingen bedoelen we diefstal of verduistering, illegale handel, schenking en onrechtmatige uitvoer. Er is een aantal beruchte zaken geweest waarover in de pers en in de vakbladen is gepubliceerd. Hierbij zijn ook regelmatig verschillende archiefinstellingen en bibliotheken betrokken. Maar hoe ernstig en wijd verspreid diefstal van archiefstukken is, weten we niet goed. Dit was voor ons een goede reden een onderzoek te beginnen. Omdat ook op het terrein van de archeologie diefstal een probleem is, vinden er momenteel bij de Erfgoedinspectie twee parallelle onderzoeken plaats.

Het onderzoek richt zich vooral op de erfgoed- of andere cultuurinstellingen. We hebben in de afgelopen maanden bij het Nationaal Archief en alle overige rijksarchieven, bij een aantal documentatie-instellingen en bij handschriftenafdelingen van bibliotheken een vragenlijst uitgezet. De respons is goed. In oktober-november voeren we een aantal verdiepende gesprekken. Hierop voortuitlopend hebben we al gesproken met de algemene rijksarchivaris van België, de heer Karel Velle. Diefstal van archiefstukken en ander cultureel erfgoed is bij uitstek een internationale aangelegenheid, omdat de handel niet bij de grenzen stopt.

Diefstal en illegale handel betreft bijna altijd archiefstukken met een geldwaarde, zoals akten met zegels, stukken met gezochte handtekeningen (autografen), fraaie kaarten. Diefstal uit erfgoedinstellingen is niet het enige probleem. In de afgelopen jaren heeft de Erfgoedinspectie enige malen moeten optreden nadat een overheidsdienst ten onrechte archief geveild of weggeschonken had.

Hoe nu verder? Na verwerking van de informatie brengen we een rapport uit. Onze inspanning zal erop gericht zijn diefstal en illegale handel als probleem op de agenda te zetten, praktische voorlichting te geven en te verwijzen naar beschikbare methoden en technieken ter preventie van diefstal. Onze indruk hierbij is dat er al veel kennis en maatregelen bestaan, maar dat die niet overal bekend zijn en toegepast worden. De rapportage zal ook dienen voor overleg met politie en justitie.