Nieuwsbrief, juni 2010

Monumenten en Archeologie, juni 2010

Inhoudsopgave

Algemeen

Nieuws

Algemeen

  • Voorwoord

    Hierbij ontvangt u het juninummer van onze Nieuwsbrief Monumenten en Archeologie. Het afgelopen half jaar heeft bij de Erfgoedinspectie in het teken gestaan van de digitale vragenlijst (de Monitor Erfgoedinspectie) die voor het onderdeel Monumenten en Acheologie uitgezet is onder alle gemeenten. De verwerking en de analyse van de gegevens levert de inspectie een grote hoeveelheid interessant materiaal op; de gemeentebesturen hebben met de uitkomsten van de monitor een indruk van de locale situatie.

    De Erfgoedinspectie heeft recent een rapport uitgebracht met onderzoeksresultaten op het gebied van archeologie. Daarover vindt u in deze nieuwsbrief nadere informatie. Ook wordt u geïnformeerd over de huidige stand van zaken met betrekking tot de deskundigheid en professionaliteit van monumentencommissies. Wij informeren u daarnaast over de nieuwe KNA die per 31 oktober a.s. van kracht wordt en de overgangsregeling die daarbij hoort.

    Hans Magdelijns
    Hoofdinspecteur monumenten en archeologie

    Naar boven

Nieuws

  • Monitor monumenten en archeologie geeft kijk op gemeenten

    De Erfgoedinspectie heeft in 2009 een Erfgoedmonitor onder 439 gemeenten uitgezet. Ruim 79% van de gemeenten heeft meegewerkt aan deze monitor. Inmiddels hebben die gemeenten een individuele kleurenrapportage gekregen. Op deze wijze krijgt het college van burgemeester en wethouders een indruk van hoe de kwaliteit op het gebied van monumentenzorg en archeologie in hun eigen gemeente ervoor staat. Hieronder de eerste resultaten.

    • Een deel van de vragen had betrekking op het hebben van beleid en voldoende personeel. Zo’n 32% van de gemeenten geeft aan dat ze geen beleidsplan hebben op het gebied van archeologie, monumenten of erfgoed in het algemeen.
    • Daarentegen heeft de overgrote meerderheid van de gemeenten alle (109) of sommige (193) bestemmingsplannen uitgewerkt voor archeologie: totaal 87% van de gemeenten.
    • Ruim de helft geeft aan dat ze niet beschikken over voldoende personeel om de gemeentelijke taken op het gebied van monumenten en archeologie te kunnen uitvoeren.

    Uit de monitor komen ook gegevens naar voren over de mate van toezicht en handhaving door gemeenten bij de verlening van monumentenvergunningen.

    • Driekwart van de gemeenten ziet er altijd op toe of restauraties zijn verlopen conform de afgegeven vergunning. Dit doen ze vrijwel altijd door de betreffende restauratie ter plekke te gaan bekijken.
    • De toezichthouders van deze groep gemeenten beschikken beperkt over kennis van de restauratietechnieken (65% wel, 35% niet) en nog minder is men thuis op het gebied van de ruimtelijke ordening (49% wel, 51% niet).

    De uitkomst van deze monitor wordt onder andere betrokken in een themaonderzoek naar Toezicht en Handhaving in 2010. Verder wordt de uitkomst meegenomen in het kader van een onderzoek van het Ministerie van OCW (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) naar hoe “Momo-proof” een gemeente is. In het najaar verschijnt een publicatie van de monitor met de meest opmerkelijke resultaten.

    Lees verder

    Naar boven
  • Monumentencommissies zijn deskundiger en werken professioneler

    De deskundigheid van monumentencommissies is de laatste tijd behoorlijk verbeterd: in 86% van de gemeenten is een commissie werkzaam die bestaat uit minimaal twee deskundigen op het gebied van de monumentenzorg. Ook hebben de commissies zich geprofessionaliseerd: 90% van de commissies heeft een onafhankelijke voorzitter.

    Zie hier het rapport

    Sinds de invoering van de Wet beperking Adviesplicht per 1 januari 2009 wordt bij ca. 70 % van de vergunningaanvragen voor rijksmonumenten alleen maar advies uitgebracht door de monumentencommissie, en niet langer door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Om die reden zijn in de wet twee bepalingen opgenomen die de kwaliteit van de commissie moeten versterken: een commissie moet uit minimaal twee monumentendeskundigen bestaan, en bestuurders mogen niet langer voorzitter zijn van de commissie.

    De Erfgoedinspectie heeft in 2008 een rapport uitgebracht onder de titel ‘Een goed advies is het halve werk’ waarin werd geconstateerd dat volgens een derde van de gemeenten de monumentencommissie niet voldoende geëquipeerd was voor de situatie die per 1 januari 2009 zou ingaan. Iets meer dan de helft zou in 2008 de deskundigheidstoets van de nieuwe wet kunnen doorstaan. Deze deskundigheid is een jaar na dato toegenomen tot 86%. Bij 25% van de commissies was een wethouder of burgemeester voorzitter van de commissie, hetgeen de onafhankelijkheid niet ten goede kwam. Aan de nieuwe wettelijke bepaling van een onafhankelijke voorzitter wordt inmiddels door 90% van de commissies voldaan.

    De VNG heeft in 2009 een handreiking uitgebracht over de samenstelling en de proffesionaliteit van de commissies.

    Lees verder

    Naar boven
  • Gegevens van archeologische onderzoeken moeilijk te vinden

    De rapporten van archeologisch onderzoeken, die volgens de wet binnen twee jaar afgerond moeten zijn, zijn lang niet altijd op tijd beschikbaar. Vooral gemeentelijke archeologische diensten lopen achter in vergelijking tot commerciële partijen. Ook blijkt het vaak lastig om de rapporten die wel gereed zijn, terug te vinden, of is het onmogelijk om een onderzoeksrapport te raadplegen.

    Dat blijkt uit een inspectieonderzoek dat door de Erfgoedinspectie gedurende de jaren 2007 tot en met 2009 is gedaan naar de aanwezigheid en de toegankelijkheid van archeologische rapporten. De resultaten van dit onderzoek zijn vastgelegd in het rapport Zoek! Een speurtocht naar de rapporten van opgravingen 2003-2006.

    Gegevens van archeologisch onderzoek moeten algemeen toegankelijk zijn, voor wetenschappers en voor een breed publiek. De onderzoeksresultaten spelen ook een steeds belangrijkere rol in de ruimtelijke ordening, bij de besluitvorming rond archeologische monumentenzorg. Daarom moet de uitvoerder van een opgraving binnen twee jaar na een opgraving een rapport overleggen waarin de onderzoeksresultaten zijn vastgelegd. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) moet dit rapport vervolgens centraal registreren en openbaar toegankelijk maken.

    Samenvatting van het rapport
    De Erfgoedinspectie constateert in het rapport dat de uitvoerders van archeologische opgravingen niet altijd de verplichting naleven om een onderzoek binnen 2 jaar met een rapport af te ronden. In 2009 lag de naleving gemiddeld op 86%. De situatie is in de loop der jaren verbeterd: in 2007 lag de gemiddelde naleving nog op 76%. Het onderzoek dat de inspectie een aantal jaren achter elkaar heeft uitgevoerd lijkt aan deze verbetering te hebben bijgedragen.

    Er zijn echter grote verschillen tussen de verschillende categorieën vergunninghouders. De naleving van gemeentelijke archeologische diensten blijft met 78% ver achter bij die van bedrijven, universiteiten en het Rijk, waar de naleving boven de 90% ligt. En dit percentage van 78% bij gemeenten wordt alleen gehaald omdat de RCE voor een aanzienlijk deel van de onderzoeken uitstel heeft verleend op basis van art. 46.6 van de Monumentenwet. Zo werd slechts 1 op de 2 gemeentelijke projecten uit 2006 daadwerkelijk binnen de daarvoor gestelde 2 jaar afgerond.

    Voor wat betreft de toegankelijkheid van de archeologische onderzoeksgegevens heeft de Erfgoedinspectie geconstateerd dat de RCE tot nu toe slechts een deel van de door de vergunninghouders opgestuurde rapporten centraal heeft geregistreerd. Van deze rapporten bleek vervolgens ook maar weer een beperkt deel openbaar toegankelijk. Oorzaak hiervan is het werken volgens onvoldoende vaste procedures, waardoor de rapporten binnen de organisatie niet op de juiste plek terecht komen.

    Volgens de Erfgoedinspectie zou de naleving gestimuleerd kunnen worden door vergunninghouders die de termijn overschrijden systematisch te rappelleren, met gebruikmaking van het centrale archeologische informatiesysteem Archis. Om alle onderzoeksgegevens openbaar en gemakkelijk toegankelijk te maken adviseert de Erfgoedinspectie om de door de uitvoerders ingediende rapporten volgens gestandaardiseerde procedures te verwerken en alle rapporten op te nemen in de Livelink module van Archis.

    Het inspectierapport is begin juni 2010 aangeboden aan de Tweede Kamer. In de begeleidende brief heeft de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aangegeven dat zij de aanbevelingen van de Erfgoedinspectie onderschrijft. Het inspectierapport Zoek! is te downloaden via de website van de Erfgoedinspectie

    Lees verder

    Naar boven
  • Overgangsregeling KNA versie 3.1 naar versie 3.2

    Op 3 mei 2010 heeft het Centraal College van Deskundigen de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) versie 3.2 officieel vrijgegeven voor gebruik. Voor de overgang van versie 3.1 naar versie 3.2 is een overgangsregeling vastgesteld.

    Ervan uitgaande dat de Ramz voor 31 oktober 2010 ook gewijzigd is houdt deze regeling het volgende in:

    • In de periode tot en met 31 oktober 2010 passen bedrijven, instellingen en gemeenten hun werkwijze aan. in deze periode kan zowel volgens KNA 3.1 als volgens KNA 3.2 gewerkt worden. Instellingen die vóór 31 oktober 2010 overschakelen op de versie 3.2 melden dit bij de Erfgoedinspectie. Zij worden dan op versie 3.2 geïnspecteerd.
    • Vanaf 1 november 2010 is het (onder voorbehoud van tijdige wijziging van de Ramz) niet meer mogelijk om te werken volgens KNA 3.1 De Erfgoedinspectie toetst vergunninghouders vanaf die datum alleen op basis van de KNA 3.2.

    KNA versie 3.2, en een overzicht van de wijzigingen ten opzichte van versie 3.1 kan gedownload worden van de website van het SIKB.

    Lees verder

    Naar boven
  • Verslag van het toezicht in 2009

    De Erfgoedinspectie wijst in haar Verslag van het toezicht in 2009 op het spanningsveld tussen de ruime aandacht voor cultureel erfgoed in de samenleving en de problematiek rond behoud en beheer van dat erfgoed.

    Gelukkig gaat er veel goed in ‘erfgoedland’ en is er een breed draagvlak voor ons nationaal verleden; daarnaast blijven er aandachtspunten bestaan om met de beschikbare middelen zorgvuldig behoud en beheer mogelijk te maken.
    De door alle partijen voorgestane zelfregulering kan slechts volledig plaatsvinden als aan alle voorwaarden wordt voldaan om de wettelijke taken deskundig en zorgvuldig uit te kunnen voeren.
    De Erfgoedinspectie gaat in op vier gebieden die onder haar toezicht staan: archeologie, monumentenzorg, archivering bij de rijksoverheid en de Rijkscollectie. Daarnaast heeft de inspectie tot taak om in- en uitvoer van cultuurgoederen te inspecteren, waarbij het vorig jaar vastgestelde United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) 1970–verdrag uitgangspunt is.

    Wat de gebouwde monumentenzorg betreft verwacht de Erfgoedinspectie veel van het recent in gang gezette rijksbeleid inzake de modernisering van de monumentenzorg. Wil dit beleid slagen, dan is voldoende professionaliteit op het gebied van gemeentelijke monumentenzorg noodzakelijk. Daar ligt immers de verantwoordelijkheid voor een deskundige begeleiding en uitvoering van alle plannen voor monumenten en beschermde stads- en dorpsgezichten.
    Bij de archeologische monumentenzorg wordt in het veld de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie redelijk goed nageleefd, maar tegelijkertijd constateert de inspectie nog situaties bij opgravingen die een risico vormen voor zorgvuldig behoud van vondsten en andere onderzoeksgegevens.

    Binnenkort verschijnt het Jaarverslag 2009 en de reactie van de ministers van OCW (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) en BZK (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) op de website.

    Lees verder

    Naar boven
  • Overzicht inspecties monumentenzorg

    In de eerste helft van 2010 zijn een aantal inspecties bij gemeenten afgerond, en zijn enkele vervolgonderzoeken uitgevoerd bij gemeenten die al eerder zijn geïnspecteerd. Al deze inspectierapporten en –verslagen zijn te downloaden op de website.

    Vanaf nu wordt ook de reactie van het gemeentebestuur op het betreffende inspectierapport op de website geplaatst, samen met het antwoord van de Erfgoedinspectie waarin het vervolgtraject wordt bepaald. Uiteraard wordt voorafgaand aan deze publicatie eerst toestemming gevraagd aan de betreffende gemeente.

    In Roermond is onderzoek gedaan naar de instandhouding van het beschermde stadsgezicht. Het resulterende inspectierapport, en de uitgebreide reactie van het gemeentebestuur, zijn gepubliceerd op onze website.

    In de gemeenten Haarlem en Hilversum is onderzoek gedaan naar de instandhouding van de rijksmonumenten in deze gemeente.

    Ook in Heerenveen is de instandhouding van de beschermde rijksmonumenten onderzocht, hier gecombineerd met een onderzoek naar de aanwijzingsprocedure van het beschermde gezicht Oranjewoud. Van deze gemeente is de bestuurlijke reactie op het rapport nog in procedure.

    Tevens zijn twee vervolgonderzoeken uitgevoerd: zowel in Vianen als in Westerveld is geconstateerd dat deze gemeenten zich naar aanleiding van onze bevindingen in voldoende mate hebben verbeterd. Bij deze beide gemeenten is het inspectietraject hiermee succesvol afgerond. Binnenkort zijn ook de verslagen van de vervolgonderzoeken van de gemeenten Edam-Volendam en Kampen in te zien op www.erfgoedinspectie.nl

    Lees verder

    Naar boven
  • Erfgoedinspectie in het nieuws

    Regelmatig verschijnen naar aanleiding van inspectierapporten artikelen in de krant. Hierbij een selectie van de laatste maanden.

    In de gemeente Sluis is een raadslid ontevreden omdat er nog steeds geen monumentennota is, terwijl de Erfgoedinspectie dit al een jaar geleden heeft geconstateerd.

    Het cultuurhistorisch erfgoed zou daardoor onbeschermd zijn. Aan het college wordt gevraagd, aldus de PZC, wanneer de nota nu komt. Ook kopte deze krant dat “Goes beter voor het Erfgoed moet zorgen (6 febr. 2010). De gemeente is welwillend om de aanbevelingen uit het rapport van de Erfgoedinspectie over Goes op te volgen, schrijft de krant.

    Ook verschenen er in Dagblad de Limburger, nadat het inspectierapport over de instandhouding van het beschermde stads- en dorpsgezicht van Roermond was gepubliceerd, meerdere artikelen waarin o.a. de wethouder (2-2-2010), de historische vereniging (10-2-2010) en de Erfgoedinspectie (30-3-2010) aan het woord komen. Het inspectierapport en de reactie van het gemeentebestuur van Roermond op het rapport zijn te vinden op www.erfgoedinspectie.nl.

    In het Themanummer over monumentencommissies van het tijdschrift Monumenten nogmaals aandacht voor het rapport “Een goed advies is het halve werk”. Ook in het blad Heemschut (februari 2010) wordt door senaatslid C. Slager, in het kader van MoMo, dit rapport van de Erfgoedinspectie aangehaald. Het maartnummer van de digitale nieuwsbrief van het Erfgoedhuis Zuid-Holland verwees eveneens naar dit rapport. Het provinciale steunpunt doet een verdiepend onderzoek naar commissies in Zuid-Holland en een netwerkdag staat in de planning.

    Het blad Zeeuws Erfgoed vertelt over de positieve geluiden over het provinciale steunpunt die de Erfgoedinspectie hoorde bij de interviews met Zeeuwse gemeenten over het steunpunt. In het Ergoedinspectie themarapport “Stut of steunpilaar” werden alle provinciaal steunpunten nader bekeken.

    “Oudewater positief over eigen zorg voor monumenten” kopte AD/Groene Hart (23 april 2010 , pag. 5) naar aanleiding van de monitor van de Erfgoedinspectie. Weliswaar heeft de gemeente Oudewater geen beleid ontwikkeld en geeft ze aan onvoldoende personeel te hebben, maar op andere onderdelen zou het wel goed geregeld zijn (zie ook nazorgtraject Oudewater).

    Deze en andere artikelen zijn terug te vinden op www.erfgoedstem.nl of op te vragen bij het archief van de betreffende krant.

    Lees verder

    Naar boven

Colofon

  • Nieuwsbrieven

    U ontvangt deze nieuwsbrief omdat u betrokken bent bij de monumentenzorg, archeologie en/of toezicht. Klik dan op aanmelden.

    Adresgegevens

    Erfgoedinspectie (IPC 3500)
    Postbus 16478 2500 BL Den Haag

    T 070-4124012 F 070-4124014

    E-mail info@erfgoedinspectie.nl
    Website www.erfgoedinspectie.nl

Abonneren?

Wilt u onze nieuwsbrief vaker ontvangen? Klik dan op abonneren.


Zoeken
Erfgoedinspectie